OECD Ülkelerinde Sağlık Harcamalarının Ekonomik Büyüme Üzerindeki Kısa ve Uzun Dönemli Etkileri: Panel ARDL (PMG) Analizi

Özet

Bu çalışmada, OECD ülkelerinde sağlık harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisinin kısa ve uzun dönem dinamikleri çerçevesinde analiz edilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) üyesi 38 ülkeye ait 2015–2024 dönemini kapsayan yıllık veriler kullanılmış olup veri seti OECD veri tabanı ile University of Groningen Growth and Development Centre veri tabanından derlenmiştir. Ekonometrik analiz yöntemi olarak Panel ARDL (PMG) yaklaşımı tercih edilmiştir. Modelde bağımlı değişken olarak Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH); bağımsız değişkenler olarak toplam sağlık harcamaları, beşeri sermaye ve sermaye stoku ele alınmıştır. Tüm değişkenler doğal logaritmik forma dönüştürülmüş ve model tahmini öncesinde panel birim kök ve eşbütünleşme testleri uygulanmıştır. Tahmin sonuçlarına göre sağlık harcamalarının kısa dönemde ekonomik büyümeyi pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı biçimde etkilediği görülmektedir. Buna karşılık uzun dönemde sağlık harcamalarının büyüme üzerindeki etkisinin negatif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Beşeri sermaye ve sermaye stoku değişkenlerine ilişkin uzun dönem katsayıları istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Hata düzeltme teriminin negatif ve yüksek düzeyde anlamlı olması, kısa dönem dengesizliklerin hızlı biçimde giderildiğini ve uzun dönem denge ilişkisinin güçlü olduğunu göstermektedir. Analiz sonuçları sağlık harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisinin zaman boyutuna göre farklılaştığını göstermektedir. Sağlık harcamaları kısa dönemde ekonomik büyümeyi pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı biçimde etkilerken, uzun dönemde büyüme üzerinde negatif ve anlamlı bir etki göstermektedir. Bu sonuçlar, sağlık politikalarının makroekonomik hedeflerle uyumlu ve sürdürülebilir bir çerçevede tasarlanması gerektiğine işaret etmektedir.